Polipedia

Willem Frederik (Wim) Duisenberg (Heerenveen, 9 juli 1935 – Faucon, Frankrijk, 31 juli 2005) was een Nederlands politicus en bankier. Hij was vooral bekend als de eerste president van de Europese Centrale Bank in Frankfurt. In die hoedanigheid was hij een van de drijvende krachten achter invoering van de euro als betaalmiddel in 12 Europese landen per 1 januari 2002.

Na het gymnasium-B studeerde hij economie aan de Rijksuniversiteit Groningen. In 1961 behaalde hij cum laude zijn doctoraalexamen met de specialisatie 'Internationale economische betrekkingen'. Hij promoveerde in 1965 aan dezelfde universiteit tot doctor in de economische wetenschappen op het proefschrift getiteld "De economische gevolgen van de ontwapening".

Van januari 1966 tot maart 1969 was Duisenberg staflid van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in Washington DC. Daaropvolgend werd hij benoemd tot gewoon hoogleraar in de macro-economie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij aanvaardde in 1970 dit hoogleraarschap met een oratie over 'Geïmporteerde inflatie'. Hij bleef daar hoogleraar tot 1973.

Duisenberg was van 1973 tot 1977 minister van financiën in het Kabinet-Den Uyl. Als minister was hij verantwoordelijk voor een financieel beleid dat gericht was op groei van de overheidsuitgaven en herverdeling van inkomens (nivellering). Door overheidsinvesteringen moest de economische teruggang door de oliecrisis van 1973 worden opgevangen. In 1975 drong hij echter aan op matiging van de groei der collectieve uitgaven in de zogenaamde één-procentsnota.

Duisenberg bracht in 1977 de Wet giraal effectenverkeer tot stand. Deze wet maakt een stelsel van giraal effectenverkeer wettelijk mogelijk. Effecten komen in administratief beheer van een centraal instituut. Via dit centrale instituut worden beurstransacties afgehandeld. De overheid houdt toezicht op het centrale instituut.

Vervolgens was hij van 1982 tot 1997 president van deze Nederlandsche Bank, waardoor hij ook actief was in de Economische en Monetaire Unie. De koppeling van de koers van de gulden aan de koers van de Duitse mark, geërfd van Jelle Zijlstra, pakte gunstig uit voor de Nederlandse economie, die in die dagen sterk afhankelijk was van handel met Duitsland. Ook het rentebeleid stemde Duisenberg af met de Duitse Centrale Bank. Dit leverde hem in Frankrijk de bijnaam Monsieur Cinq Minutes op: als de Duitsers een renteverandering doorvoerden, deed hij meestal kort daarop hetzelfde. Deze Nederlandse monetaire politiek was zo succesvol, dat Duisenberg geroemd werd in andere Europese landen. In 1998 werd hij de eerste president van de Europese Centrale Bank, met de Fransman Christian Noyer als vicepresident. Hij bleef actief tot Jean-Claude Trichet hem op 1 november 2003 officieel opvolgde.

Na zijn vertrek bij de Europese Centrale bank vervulde Duisenberg commissariaten, bijvoorbeeld bij de Rabobank en KLM- Air France. Ook kwam Duisenberg in het nieuws als bemiddelaar bij de affaire rond de Dexia-aandelenlease.

Op 31 juli 2005, rond 11.30 uur overleed Duisenberg in zijn villa in Faucon, in het zuidoosten van Frankrijk.

Duisenberg werd meermalen gedecoreerd: Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw (11 april 1978), Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau en Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw (juni 1997). Daarnaast ontving Duisenberg op 8 januari 2001 een eredoctoraat in de Economie van de Universiteit van Amsterdam.

Literatuur: De economische gevolgen van de ontwapening", dissertatie, Groningen, 1965
B. de Haas en C. van Lotringen, "Wim Duisenberg. Van Friese volksjongen tot mr. Euro" (2003) ISBN 9025413307